BMI nedir?

Body Mass Index’in kısaltması olan BMI, kilonuzu boyunuzla karşılaştıran basit bir sayıdır. 1830’larda Adolphe Quetelet adlı Belçikalı bir matematikçi tarafından tasarlanmış, daha sonra halk sağlığı grupları tarafından nüfusları kilo kategorilerine ayırmanın hızlı bir yolu olarak benimsenmiştir. Sonuç, genel anlamda kilonuzun çoğu araştırmanın kilo ile ilişkili en az sağlık riskiyle bağdaştırdığı aralığın altında mı, civarında mı yoksa üstünde mi olduğunu gösteren tek bir değerdir.

BMI size ne kadar yağ taşıdığınızı, ne kadar güçlü olduğunuzu veya kalbinizin ne kadar formda olduğunu söylemez. Aynı BMI değerine sahip iki kişinin vücut kompozisyonu çok farklı olabilse de, her bedeni sanki kilo tek bir kaynaktan geliyormuş gibi değerlendirir. Bu yüzden son hükümden çok ilk bakışta daha işe yarar.

BMI nasıl hesaplanır

Formül kısadır. Kilonuzu kilogram cinsinden alın ve boyunuzun metre cinsinden karesine bölün.

BMI = kilo (kg) / boy (m)²

Pound ve inç kullanıyorsanız, aynı sonuca ulaşan bir sürüm de vardır. Kilonuzu pound cinsinden 703 ile çarpın, ardından boyunuzun inç cinsinden karesine bölün.

BMI = (kilo lbs × 703) / boy (in)²

Örneğin, 70 kilogram ağırlığında ve 1,75 metre boyunda bir kişinin BMI değeri 70’in 3,0625’e bölünmesiyle bulunur ve 22,9’a yuvarlanır. Bu değer, yetişkinler için genellikle normal kilo olarak etiketlenen aralığın içindedir.

BMI kategorileri açıklandı

Yetişkin BMI’ı genellikle dört ana aralığa ayrılır. Çocuklar ve gençler için yaş ve cinsiyeti de hesaba katan farklı bir sistem kullanılır.

Bu aralıklar büyük gruplardan elde edilen ortalamalardır. Bireysel bağlam yine de önemlidir. Profesyonel bir rugby oyuncusu ile hareketsiz bir ofis çalışanı, tamamen farklı nedenlerle aynı BMI değerine sahip olabilir.

BMI doğru mu?

BMI, tasarlandığı iş için doğrudur: kilo ve boyu tek bir sayıda karşılaştırmak. İnsanların çoğu zaman gerçekten bilmek istediği şey olan vücut yağının doğrudan ölçümü olarak ise daha az doğrudur. BMI’ı altın standart vücut yağı ölçümleriyle karşılaştıran çalışmalar, BMI’ın ortalama olarak vücut yağını makul ölçüde iyi takip ettiğini gösterir; ancak tek bir kişi için hata payı geniştir.

Hatayı büyüten iki şey vardır. Birincisi, BMI kası yağdan ayırmaz; bu yüzden kaslı bir vücut formüle göre ağır görünür. İkincisi, BMI vücut yağının nerede depolandığı hakkında hiçbir şey söylemez. Bel çevresindeki yağ, aynı miktardaki kalça ve uyluk yağından daha fazla metabolik risk taşır; ancak BMI her kilogramı aynı şekilde değerlendirir.

BMI neden yanıltıcı olabilir

En net örnek sporculardır. 180 cm boyunda ve 100 kg ağırlığında bir haltercinin BMI değeri yaklaşık 30,9’dur; formül bunu obez olarak sınıflandırır. Oysa vücut yağ oranı tek haneli olabilir. Aynı BMI değeri hareketsiz bir kişide belirgin fazla yağı yansıtabilir. Formülde bu iki bedeni birbirinden ayırabilecek hiçbir şey yoktur.

BMI’ın düzenli olarak yanıltıcı bir tablo çizdiği birkaç başka grup daha vardır:

• Yaşla birlikte kas kütlesi kaybeden yaşlı yetişkinler, sayıdan daha fazla yağ taşısalar bile normal BMI değerini koruyabilir.
• Uzun uzuvlara veya daha geniş iskelet yapısına sahip kişiler, fazla yağ olmadan da BMI’da daha yüksek çıkabilir.
• Bazı nüfus grupları varsayılan eşiklerden daha düşük BMI değerlerinde metabolik risk taşırken, diğerleri daha yüksek değerlerde daha az risk taşır. Bu nedenle bazı sağlık kuruluşları ayarlanmış eşikler kullanır.
• Hamilelik, yoğun su tutulumu ve egzersiz sonrası şişlik sayıyı kısa vadede değiştirebilir.

BMI’a güvenmeli misiniz?

Dürüst cevap şu: bunu teşhis olarak değil, tarama sayısı olarak görün. Nüfus düzeyinde BMI sağlık sonuçlarıyla iyi korelasyon gösterir; bu yüzden doktorlar hâlâ kullanır. Bireysel düzeyde ise bel ölçümü, tansiyon, kan tahlilleri, dinlenik kalp atış hızı, enerji, uyku, güç ve kıyafetlerin üzerinize nasıl oturduğunu içeren haritadaki tek bir noktadır.

BMI değeriniz normal aralıktaysa ve diğer göstergeleriniz de iyi görünüyorsa, yapılacak çok fazla bir şey yoktur. Bu aralığın dışındaysa, paniğe kapılmak için değil, daha geniş tabloya bakmak için bir işarettir. Bu sayı, BMI’ın kaçırdığı karın yağını yakalayan bel çevresi gibi bir ölçümle birlikte takip edildiğinde çok daha faydalı hâle gelir.

Sağlıklı bir BMI nedir?

20 ile 65 yaş arasındaki çoğu yetişkin için 18,5 ile 24,9 arasındaki BMI, kilo ile ilişkili en düşük ortalama risk için referans aralığı kabul edilir. Bazı araştırmalar, en düşük ölüm oranı noktasının aslında 20’lerin başı ile ortası civarında olduğunu ve normal bandın sınırlarını geçtiğinizde risk eğrisinin keskin değil, yumuşak olduğunu öne sürer.

Sağlıklı kilo, tek bir BMI değerinden çok nasıl işlediğinizle daha iyi tanımlanır. Sürekli enerji, iyi güç, aylar boyunca stabil kilo, yeterli uyku ve normal laboratuvar sonuçları size terazideki 0,5 puandan daha fazlasını söyler. BMI’ı bir eğilimi fark etmek için kullanın, ardından arkasında ne olduğunu anlamak için diğer araçlarla daha yakından bakın.