BMI là gì?

BMI, viết tắt của Body Mass Index, là một con số đơn giản so sánh cân nặng của bạn với chiều cao. Nó được thiết kế vào những năm 1830 bởi một nhà toán học người Bỉ tên là Adolphe Quetelet và sau đó được các tổ chức y tế công cộng áp dụng như một cách nhanh để phân loại dân số theo nhóm cân nặng. Kết quả là một giá trị duy nhất cho bạn biết, theo nghĩa khái quát, liệu cân nặng của bạn nằm dưới, quanh hoặc trên khoảng mà phần lớn nghiên cứu liên hệ với ít rủi ro sức khỏe liên quan đến cân nặng nhất.

BMI không cho biết bạn có bao nhiêu mỡ, bạn khỏe đến mức nào hay tim mạch của bạn sung sức ra sao. Nó xem mọi cơ thể như thể cân nặng chỉ đến từ một nguồn, dù hai người có cùng BMI có thể có thành phần cơ thể rất khác nhau. Đó là lý do nó phù hợp hơn để nhìn nhanh ban đầu hơn là đưa ra kết luận cuối cùng.

Cách tính BMI

Công thức rất ngắn gọn. Lấy cân nặng của bạn theo kilogram rồi chia cho bình phương chiều cao theo mét.

BMI = cân nặng (kg) / chiều cao (m)²

Nếu bạn dùng pound và inch, có một phiên bản công thức cho ra cùng kết quả. Lấy cân nặng theo pound nhân với 703, rồi chia cho bình phương chiều cao theo inch.

BMI = (cân nặng theo lbs × 703) / chiều cao (in)²

Ví dụ, một người nặng 70 kilogram và cao 1,75 mét sẽ có BMI bằng 70 chia cho 3,0625, làm tròn thành 22,9. Giá trị này nằm trong khoảng thường được xếp là cân nặng bình thường ở người trưởng thành.

Giải thích các nhóm BMI

BMI ở người trưởng thành thường được chia thành bốn nhóm chính. Trẻ em và thanh thiếu niên dùng một hệ thống khác, trong đó cũng tính đến độ tuổi và giới tính.

Các khoảng này là giá trị trung bình rút ra từ những nhóm lớn. Bối cảnh cá nhân vẫn rất quan trọng. Một vận động viên rugby chuyên nghiệp và một nhân viên văn phòng ít vận động có thể có cùng BMI vì những lý do hoàn toàn khác nhau.

BMI có chính xác không?

BMI chính xác với mục đích mà nó được tạo ra, tức là so sánh cân nặng và chiều cao trong một con số. Nó kém chính xác hơn khi dùng như thước đo trực tiếp lượng mỡ cơ thể, trong khi đó lại thường là điều mọi người thực sự muốn biết. Các nghiên cứu so sánh BMI với những phép đo mỡ cơ thể tiêu chuẩn vàng cho thấy BMI theo sát lượng mỡ cơ thể khá tốt ở mức trung bình, nhưng sai số đối với từng cá nhân có thể rất lớn.

Có hai yếu tố làm sai số lớn hơn. Thứ nhất, BMI không tách biệt cơ và mỡ, nên một cơ thể nhiều cơ bắp sẽ trông nặng hơn theo công thức. Thứ hai, BMI không cho biết mỡ cơ thể được tích trữ ở đâu. Mỡ quanh vòng eo mang rủi ro chuyển hóa cao hơn cùng một lượng mỡ ở hông và đùi, nhưng BMI xem mọi kilogram là như nhau.

Vì sao BMI có thể gây hiểu lầm

Ví dụ rõ nhất là vận động viên. Một người tập tạ cao 180 cm và nặng 100 kg có BMI khoảng 30.9, mức mà công thức xếp là béo phì. Tỷ lệ mỡ cơ thể của họ có thể chỉ ở mức một chữ số. Cùng mức BMI đó ở một người ít vận động có thể phản ánh lượng mỡ dư thừa đáng kể. Không có gì trong công thức có thể phân biệt hai cơ thể này.

Một vài nhóm khác mà BMI thường xuyên cho ra bức tranh gây hiểu lầm:

• Người lớn tuổi bị mất khối lượng cơ theo tuổi tác có thể vẫn giữ BMI bình thường trong khi mang nhiều mỡ hơn con số đó gợi ý.
• Những người có tay chân dài hoặc khung xương rộng hơn có thể có BMI cao hơn mà không hề dư mỡ.
• Một số nhóm dân số có rủi ro chuyển hóa ở mức BMI thấp hơn các ngưỡng mặc định, trong khi những nhóm khác lại có rủi ro thấp hơn ở mức BMI cao hơn. Một số cơ quan y tế dùng ngưỡng điều chỉnh vì lý do này.
• Mang thai, giữ nước nhiều và sưng sau khi tập luyện có thể làm con số thay đổi trong ngắn hạn.

Bạn có nên dựa vào BMI không?

Câu trả lời thẳng thắn là: hãy xem nó như một con số sàng lọc, không phải chẩn đoán. Ở cấp độ dân số, BMI tương quan khá tốt với các kết quả sức khỏe, đó là lý do bác sĩ vẫn dùng nó. Ở cấp độ cá nhân, nó chỉ là một điểm trên bản đồ gồm số đo vòng eo, huyết áp, xét nghiệm máu, nhịp tim lúc nghỉ, mức năng lượng, giấc ngủ, sức mạnh và cả việc quần áo vừa vặn ra sao.

Nếu BMI của bạn nằm trong khoảng bình thường và các chỉ dấu khác đều ổn, thì không có nhiều điều cần phải làm. Nếu nó nằm ngoài khoảng đó, đây là lời nhắc để nhìn vào bức tranh tổng thể, chứ không phải lý do để hoảng sợ. Con số này trở nên hữu ích hơn nhiều khi bạn theo dõi nó cùng với thứ như vòng eo, vì chỉ số đó phản ánh mỡ bụng mà BMI bỏ sót.

BMI khỏe mạnh là gì?

Với đa số người trưởng thành từ 20 đến 65 tuổi, BMI từ 18.5 đến 24.9 được xem là khoảng tham chiếu có mức rủi ro liên quan đến cân nặng trung bình thấp nhất. Một số nghiên cứu cho thấy điểm tử vong thấp nhất thực tế nằm quanh đầu khoảng 20 đến giữa khoảng 20, và đường cong rủi ro tăng khá nhẹ chứ không tăng đột ngột khi bạn vượt ra ngoài rìa của vùng bình thường.

Cân nặng khỏe mạnh nên được xác định bằng cách bạn vận hành cơ thể hơn là chỉ bằng một giá trị BMI duy nhất. Năng lượng ổn định, sức mạnh tốt, cân nặng ổn định qua nhiều tháng, giấc ngủ ổn và các chỉ số xét nghiệm bình thường cho bạn biết nhiều hơn 0.5 điểm trên thang đo. Hãy dùng BMI để nhận ra xu hướng, rồi xem thêm các công cụ khác để hiểu điều gì đứng sau nó.